آموزش درباره «سالَک (لیشمانیوز پوستی)» مصاحبه با دکتر علی رادفر رییس دانشگاه علومپزشکی بم و متخصص بیماریهای عفونی
آموزش درباره «سالَک (لیشمانیوز پوستی)»
مصاحبه با دکتر علی رادفر
رییس دانشگاه علومپزشکی بم و متخصص بیماریهای عفونی
همشهریان و همراهان گرامی،
یکی از بیماریهای عفونی نسبتاً شایع در بخشهایی از شرق استان کرمان، سالَک (لیشمانیوز پوستی) است. این بیماری معمولاً خطر جانی ندارد، اما میتواند زخم پوستی طولانیمدت و در برخی موارد جایزخم (اسکار) دائمی برجا بگذارد. با آگاهی و پیشگیری بهموقع، میتوان تا حد زیادی از ابتلا جلوگیری کرد.
سالک چیست و چگونه منتقل میشود؟
سالک یک بیماری انگلی است که از طریق گزش پشه خاکی آلوده منتقل میشود.
نکته مهم: سالک از طریق تماس معمولی، دست دادن، استفاده مشترک از ظروف یا حضور در کنار بیمار منتقل نمیشود
علائم مهم که باید جدی گرفته شوند
سالک اغلب با یک ضایعه کوچک شروع میشود و ممکن است طی هفتهها بزرگتر شود. علائم شایع:
- برآمدگی یا جوش کوچک در محل گزش (معمولاً بدون درد)
- تبدیل تدریجی به زخم با لبههای برجسته
- ماندگاری بیش از ۲ تا ۴ هفته بدون بهبود واضح
- ضایعه بیشتر در نواحی باز بدن مثل دستها، پاها، صورت
اگر زخمی دارید که دیر خوب میشود یا شکل زخم غیرعادی دارد، حتماً برای بررسی مراجعه کنید.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
- افرادی که غروب تا شب در فضای باز هستند
- ساکنان مناطق روستایی/حاشیه شهر یا نزدیک زمینهای بایر
- کودکان و نوجوانان (به دلیل تماس بیشتر با محیط)
- افرادی که بدون پوشش مناسب در فضای باز میخوابند یا استراحت میکنند
راههای پیشگیری (اقدامات ساده اما بسیار مؤثر)
برای کاهش گزش پشه خاکی به این نکات توجه کنید:
1. پوشش مناسب در غروب و شب: لباس آستینبلند، شلوار بلند، جوراب
2. استفاده از مواد دافع حشرات روی پوست و لباس طبق دستور فرآورده
3. توری پنجره و در صورت امکان پشهبند (بهویژه برای کودکان)
4. کاهش حضور غیرضروری در فضای باز از غروب تا نیمهشب (زمان فعالیت بیشتر پشه خاکی)
5. همکاری در پاکسازی محیط اطراف منزل: جمعآوری زباله، نخاله و کاهش نقاط مستعد تجمع حشرات
6. نگهداری صحیح دام و لانههای حیوانات در فاصله مناسب از محل سکونت (طبق توصیه مرکز بهداشت )
7. چون سگ به عنوان میزبان حد واسط در بعضی موارد می تواند در نوع سالک شهری دخیل باشد فلذا کنترل سگهای ولگرد نقش مهمی در کنترل این بیماری دارد.
-- درمان؛ چه زمانی مراجعه کنیم؟
درمان سالک وجود دارد و هرچه زودتر تشخیص داده شود، احتمال باقیماندن جایزخم کمتر میشود.
در موارد زیر حتماً مراجعه کنید:
- زخم پوستی که بیش از ۲ هفته باقی مانده یا رو به گسترش است
- ضایعه روی صورت، اطراف چشم، بینی، لب
- ضایعات متعدد یا همراه با عفونت ثانویه (ترشح چرکی، قرمزی شدید، درد)
- ابتلا در کودکان، سالمندان، زنان باردار یا افراد با بیماریهای زمینهای
از خوددرمانی با داروهای نامطمئن، دستکاری زخم یا استفاده از روشهای سنتی تحریککننده پرهیز کنید، چون ممکن است اسکار را بیشتر کند یا باعث عفونت شود.
سالک بیماری قابل پیشگیری و قابل درمان است. با کاهش گزش پشه خاکی و مراجعه زودهنگام در صورت مشاهده زخمهای مشکوک، میتوان از عوارض پوستی طولانیمدت جلوگیری کرد.
با آرزوی سلامتی برای مردم عزیز منطقه.